Recepta na długowieczność...
| 
| 
Recepta na długowieczność...
Coraz częściej docenia się sport i aktywność fizyczną jako środek podtrzymywania i pomnażania zdrowia. Aktywność fizyczna jest jednym z najskuteczniejszych sposobów zapobiegania chorobom cywilizacyjnym, takim jak choroba wieńcowa, nadciśnienie czy cukrzyca. Polacy są mało aktywnym fizycznie społeczeństwem, chociaż większość twierdzi, że ciężko pracuje fizycznie. Wyniki badań przeprowadzonych w ramach międzynarodowego projektu badawczego, wykazały różnice pomiędzy mieszkańcami krajów Europy Zachodniej a Polakami, Rosjanami i Węgrami. Różnice dotyczyły stanu zdrowia, stylu życia, poziomu tzw. czynników ryzyka i oczekiwanej długości życia. Znikomy odsetek dorosłych kobiet i mężczyzn w Polsce (3%-10%) wykazuje zadowalający poziom aktywności fizycznej. Ponad 90% ogółu badanych prowadzi typowo „siedzący” tryb życia, wykonując ćwiczenia fizyczne jedynie okazjonalnie. Szkodliwe zjawisko, jakim jest niska sprawność fizyczna wpływa na poziom zdrowia, a także ma wydźwięk spo
łeczny i ekonomiczny. Dowiedziono, iż aktywność fizyczna, przede wszystkim u ludzi w wieku średnim i starszych wydłuża ich życie, zapobiega przedwczesnej śmierci i poważnym chorobom. Ochronny skutek aktywności fizycznej jest porównywalny do efektu unikania palenia papierosów.
Ćwiczenia fizyczne:
Wysiłek fizyczny zapobiega nadciśnieniu tętniczemu, natomiast u osób z nadciśnieniem obniża skurczowe i rozkurczowe ciśnienie krwi. Do obniżenia ciśnienia krwi przyczynia się również obniżenie podwyższonego poziomu cholesterolu. Jedyny, bezpieczny sposób na podwyższenie ciśnienia u ludzi z niedociśnieniem to właśnie umiarkowany wysiłek fizyczny.
Brak ćwiczeń, niska aktywność fizyczna mogą być czynnikami ryzyka dla rozwoju cukrzycy typu 2. Ryzyko powstania cukrzycy u osób bardzo aktywnych jest zredukowane o 33 do 50%. Natomiast u ludzi chorych na cukrzycę regularna aktywność fizyczna sprzyja prawidłowej kontroli stężenia cukru we krwi. Wysiłek fizyczny zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę, przez co zmniejsza się zapotrzebowanie na insulinę. Ponadto ułatwia utratę masy ciała, co sprzyja kontroli poziomu cukru we krwi
Badania wykazały, że obniżenie poziomu aktywności fizycznej jest jedną z głównych przyczyn występowania epidemii otyłości wśród ludzi. Istnieje wiele badań dobitnie potwierdzających, że najlepiej jest zapobiegać otyłości wybierając aktywny styl życia i ćwiczenia fizyczne. Odpowiednio dobrane ćwiczenia fizyczne wraz z dietą stanowią podstawę terapii.
Regularnie wykonywane ćwiczenia prowadzą do wzmocnienia mięśni, ścięgien, więzadeł i większej gęstości kości. Ćwiczenia takie jak bieganie, jazda na rolkach czy taniec zwiększają gęstość kości u młodzieży, pomagają ją utrzymać u dorosłych i spowalniają utratę gęstości kości u osób w starszym wieku. Regularne ćwiczenia wzmacniają mięśnie pleców i kręgosłupa, przyczyniają się do utrzymania lepszej postawy. Odpowiednio dobrane ćwiczenia (!), najlepiej z odciążeniem stawów (np. pływanie), ułatwiają chudnięcie. Nawet niewielka utrata 5-10 kg nadmiernej masy ciała przyczynia się do zmniejszenia bólów stawów biodrowych i kolanowych.
Ćwiczenia fizyczne sprzyjają uwapnieniu kości i zapobiegają osteoporozie. Aktywność fizyczna wzmaga działanie układu immunologicznego organizmu. Badania potwierdzają, że ćwiczenia i aktywność fizyczna polepszają nasze samopoczucie. Wykazano, że wysoka aktywność fizyczna wpływa pozytywnie na prawidłowe funkcjonowanie umysłu (tj.: podejmowanie decyzji, planowanie, pamięć krótkotrwałą), zmniejsza niepokój, poprawia jakość snu, nawet w organizmie będącym pod wpływem stresu. Regularne ćwiczenia fizyczne mogą obniżyć ryzyko depresji u osób starszych.
W związku z przemianami cywilizacyjnymi i społecznymi zmienił się wydatek energetyczny związany z egzystencją np.: pranie ręczne i w pralce automatycznej, kopanie węgla kilofem i wydobywanie go przy pomocy kombajnu. Przykłady można mnożyć. Większość osób ocenia swoją aktywność fizyczną wyżej niż jest to w rzeczywistości. W przypadku kobiet najczęstsze zawyżanie aktywności fizycznej wynika z zaliczania do niej prac domowych. Prace domowe, chociaż powodują zmęczenie nie wiążą się z dużym wydatkiem energetycznym.
Wydatek energetyczny w trakcie wykonywania prac domowych:
Czynność Wydatek energetyczny w ciągu 1 godziny
Siedzenie - 100 kcal
Gotowanie - 188 kcal
Prasowanie - 248 kcal
Odkurzanie - 260 kcal , podczas gdy jazda rowerem 660 kcal
Kolejny błąd wynika ze zbyt optymistycznego podejścia do aktywności fizycznej. Pacjenci nie zdają sobie sprawy z tego, jaka ilość i intensywność treningu odpowiada za spalenie np. pączka. Przeciętna drożdżówka ma około 330 kcal. Dla osiągnięcia podobnego wydatku energetycznego potrzeba np. około 70 minut szybkiego marszu, butelka coli (0,33 l) ma 139 kcal - jest to 30 minut marszu lub 14 minut wchodzenia po schodach.
Dawniej zalecano wszystkim 20 minutowe, codzienne, energiczne ćwiczenia fizyczne. W ciągu ostatnich dwudziestu lat naukowcy uświadomili sobie, że ten poziom aktywności ze względu na intensywność i obciążenie nie jest możliwy do zaakceptowania przez większość ludzi. Nowe zalecenia propagują umiarkowany stopień intensywności ćwiczeń. Szereg korzyści przynosi np. energiczny, szybki trzydziestominutowy marsz każdego dnia albo przez większość dni w tygodniu. Dla tych, którzy nie lubią albo nie będą w stanie zaplanować ćwiczeń istnieje inna propozycja. Powinni oni zredukować czas spędzony w pozycji siedzącej. Można zastosować proste zmiany w wykonywaniu codziennych czynności np. zrezygnować z windy i wchodzić po schodach, zamiast jeździć autobusem lub samochodem, można pokonać odległość dwóch - trzech przystanków autobusowych pieszo. Nie zwiększy to tak szybko i efektywnie sprawności fizycznej jak ćwiczenia, ale też pozwoli odnieść skutki zdrowotne.
Należy zadbać o to, aby ludzie otyli dokonywali prawidłowego wyboru typu aktywności fizycznej i w ten sposób nie narażali się na uszkodzenia stawów przy bardzo wyczerpujących ćwiczeniach. Dla przykładu pływanie i jazda na rowerze nie są dyscyplinami wymagającymi dużego obciążenia stawów i mogą być doskonałym wyborem dla ludzi z nadwagą. Intensywność ćwiczeń powinna zawsze brać pod uwagę kondycję, wiek oraz obecność różnego rodzaju schorzeń. Aby określić jak intensywnie można ćwiczyć, należy badać częstość akcji serca (tętna na minutę mierzonego na tętnicy promieniowej). Nie powinna ona być zbyt szybka, zbyt wolna, czy niemiarowa. Maksymalna częstość akcji serca (tętna) dla zdrowego człowieka zależy od wieku i obliczamy ją wg wzoru:
Maksymalna częstość serca = 220 – wiek (w latach).
Najlepiej rozpocząć od mało intensywnych ćwiczeń a w miarę poprawy kondycji wydłużać czas trwania i zwiększać intensywność. Zaleca się wykonywanie różnych rodzajów wysiłków fizycznych w zależności od pory roku, dnia tygodnia, czy własnych upodobań. Bardzo istotna jest w podejmowaniu treningów systematyczność. Proponuje się wykonywanie ćwiczeń cały rok i na przestrzeni całego życia. Główna część treningu powinna trwać 30-40 min. i być poprzedzona 5-10 minutową rozgrzewką (warm-up), a zakończona 10-15 minutami ćwiczeń wyciszających (cool-down). Zadawalający wydatek energetyczny na trening w czasie tygodnia powinien przekraczać 1000 kcal, ale najkorzystniejsze efekty zdrowotne można uzyskać dopiero przy wydatku 2000 kcal na tydzień. Należy pamiętać, że, aby schudnąć o1 kg trzeba spalić ok. 7000 kcal.
Poziom aktywności dzieci i młodzieży zależy od wzorców zaczerpniętych z domu. Dzieci i nastolatki korzystają z aktywności fizycznej na wiele sposobów. Potrzebują przynajmniej 60 minut ruchu dziennie. Rodzice mogą im pomóc:
Na szczęście coraz więcej można spotkać po drodze rowerzystów, biegaczy, spacerowiczów. I to całe rodziny...
do zobaczenia na leśnych szlakach, lekarz Jacek Kaliszewski
Coraz częściej docenia się sport i aktywność fizyczną jako środek podtrzymywania i pomnażania zdrowia. Aktywność fizyczna jest jednym z najskuteczniejszych sposobów zapobiegania chorobom cywilizacyjnym, takim jak choroba wieńcowa, nadciśnienie czy cukrzyca. Polacy są mało aktywnym fizycznie społeczeństwem, chociaż większość twierdzi, że ciężko pracuje fizycznie. Wyniki badań przeprowadzonych w ramach międzynarodowego projektu badawczego, wykazały różnice pomiędzy mieszkańcami krajów Europy Zachodniej a Polakami, Rosjanami i Węgrami. Różnice dotyczyły stanu zdrowia, stylu życia, poziomu tzw. czynników ryzyka i oczekiwanej długości życia. Znikomy odsetek dorosłych kobiet i mężczyzn w Polsce (3%-10%) wykazuje zadowalający poziom aktywności fizycznej. Ponad 90% ogółu badanych prowadzi typowo „siedzący” tryb życia, wykonując ćwiczenia fizyczne jedynie okazjonalnie. Szkodliwe zjawisko, jakim jest niska sprawność fizyczna wpływa na poziom zdrowia, a także ma wydźwięk spo
łeczny i ekonomiczny. Dowiedziono, iż aktywność fizyczna, przede wszystkim u ludzi w wieku średnim i starszych wydłuża ich życie, zapobiega przedwczesnej śmierci i poważnym chorobom. Ochronny skutek aktywności fizycznej jest porównywalny do efektu unikania palenia papierosów.
Ćwiczenia fizyczne:
- obniżają ciśnienie krwi (szczególnie u ludzi z granicznym nadciśnieniem),
- obniżają ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych,
- chronią przed osteoporozą,
- zwiększają ilość masy kostnej,
- redukują tłuszczową masę ciała,
- wpływają na wzrost cholesterolu HDL (tzw. „dobry cholesterol”), redukcję zawartości w osoczu małych gęstych LDL (tzw. „zły cholesterol”),
- poprawiają tolerancji glukozy, wzrasta wrażliwość tkanek na insulinę (obniżają ryzyko cukrzycy),
- poprawiają samopoczucie.
Wysiłek fizyczny zapobiega nadciśnieniu tętniczemu, natomiast u osób z nadciśnieniem obniża skurczowe i rozkurczowe ciśnienie krwi. Do obniżenia ciśnienia krwi przyczynia się również obniżenie podwyższonego poziomu cholesterolu. Jedyny, bezpieczny sposób na podwyższenie ciśnienia u ludzi z niedociśnieniem to właśnie umiarkowany wysiłek fizyczny.
Brak ćwiczeń, niska aktywność fizyczna mogą być czynnikami ryzyka dla rozwoju cukrzycy typu 2. Ryzyko powstania cukrzycy u osób bardzo aktywnych jest zredukowane o 33 do 50%. Natomiast u ludzi chorych na cukrzycę regularna aktywność fizyczna sprzyja prawidłowej kontroli stężenia cukru we krwi. Wysiłek fizyczny zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę, przez co zmniejsza się zapotrzebowanie na insulinę. Ponadto ułatwia utratę masy ciała, co sprzyja kontroli poziomu cukru we krwi
Badania wykazały, że obniżenie poziomu aktywności fizycznej jest jedną z głównych przyczyn występowania epidemii otyłości wśród ludzi. Istnieje wiele badań dobitnie potwierdzających, że najlepiej jest zapobiegać otyłości wybierając aktywny styl życia i ćwiczenia fizyczne. Odpowiednio dobrane ćwiczenia fizyczne wraz z dietą stanowią podstawę terapii.
Regularnie wykonywane ćwiczenia prowadzą do wzmocnienia mięśni, ścięgien, więzadeł i większej gęstości kości. Ćwiczenia takie jak bieganie, jazda na rolkach czy taniec zwiększają gęstość kości u młodzieży, pomagają ją utrzymać u dorosłych i spowalniają utratę gęstości kości u osób w starszym wieku. Regularne ćwiczenia wzmacniają mięśnie pleców i kręgosłupa, przyczyniają się do utrzymania lepszej postawy. Odpowiednio dobrane ćwiczenia (!), najlepiej z odciążeniem stawów (np. pływanie), ułatwiają chudnięcie. Nawet niewielka utrata 5-10 kg nadmiernej masy ciała przyczynia się do zmniejszenia bólów stawów biodrowych i kolanowych.
Ćwiczenia fizyczne sprzyjają uwapnieniu kości i zapobiegają osteoporozie. Aktywność fizyczna wzmaga działanie układu immunologicznego organizmu. Badania potwierdzają, że ćwiczenia i aktywność fizyczna polepszają nasze samopoczucie. Wykazano, że wysoka aktywność fizyczna wpływa pozytywnie na prawidłowe funkcjonowanie umysłu (tj.: podejmowanie decyzji, planowanie, pamięć krótkotrwałą), zmniejsza niepokój, poprawia jakość snu, nawet w organizmie będącym pod wpływem stresu. Regularne ćwiczenia fizyczne mogą obniżyć ryzyko depresji u osób starszych.
W związku z przemianami cywilizacyjnymi i społecznymi zmienił się wydatek energetyczny związany z egzystencją np.: pranie ręczne i w pralce automatycznej, kopanie węgla kilofem i wydobywanie go przy pomocy kombajnu. Przykłady można mnożyć. Większość osób ocenia swoją aktywność fizyczną wyżej niż jest to w rzeczywistości. W przypadku kobiet najczęstsze zawyżanie aktywności fizycznej wynika z zaliczania do niej prac domowych. Prace domowe, chociaż powodują zmęczenie nie wiążą się z dużym wydatkiem energetycznym.
Wydatek energetyczny w trakcie wykonywania prac domowych:
Czynność Wydatek energetyczny w ciągu 1 godziny
Siedzenie - 100 kcal
Gotowanie - 188 kcal
Prasowanie - 248 kcal
Odkurzanie - 260 kcal , podczas gdy jazda rowerem 660 kcal
Kolejny błąd wynika ze zbyt optymistycznego podejścia do aktywności fizycznej. Pacjenci nie zdają sobie sprawy z tego, jaka ilość i intensywność treningu odpowiada za spalenie np. pączka. Przeciętna drożdżówka ma około 330 kcal. Dla osiągnięcia podobnego wydatku energetycznego potrzeba np. około 70 minut szybkiego marszu, butelka coli (0,33 l) ma 139 kcal - jest to 30 minut marszu lub 14 minut wchodzenia po schodach.
Dawniej zalecano wszystkim 20 minutowe, codzienne, energiczne ćwiczenia fizyczne. W ciągu ostatnich dwudziestu lat naukowcy uświadomili sobie, że ten poziom aktywności ze względu na intensywność i obciążenie nie jest możliwy do zaakceptowania przez większość ludzi. Nowe zalecenia propagują umiarkowany stopień intensywności ćwiczeń. Szereg korzyści przynosi np. energiczny, szybki trzydziestominutowy marsz każdego dnia albo przez większość dni w tygodniu. Dla tych, którzy nie lubią albo nie będą w stanie zaplanować ćwiczeń istnieje inna propozycja. Powinni oni zredukować czas spędzony w pozycji siedzącej. Można zastosować proste zmiany w wykonywaniu codziennych czynności np. zrezygnować z windy i wchodzić po schodach, zamiast jeździć autobusem lub samochodem, można pokonać odległość dwóch - trzech przystanków autobusowych pieszo. Nie zwiększy to tak szybko i efektywnie sprawności fizycznej jak ćwiczenia, ale też pozwoli odnieść skutki zdrowotne.
Należy zadbać o to, aby ludzie otyli dokonywali prawidłowego wyboru typu aktywności fizycznej i w ten sposób nie narażali się na uszkodzenia stawów przy bardzo wyczerpujących ćwiczeniach. Dla przykładu pływanie i jazda na rowerze nie są dyscyplinami wymagającymi dużego obciążenia stawów i mogą być doskonałym wyborem dla ludzi z nadwagą. Intensywność ćwiczeń powinna zawsze brać pod uwagę kondycję, wiek oraz obecność różnego rodzaju schorzeń. Aby określić jak intensywnie można ćwiczyć, należy badać częstość akcji serca (tętna na minutę mierzonego na tętnicy promieniowej). Nie powinna ona być zbyt szybka, zbyt wolna, czy niemiarowa. Maksymalna częstość akcji serca (tętna) dla zdrowego człowieka zależy od wieku i obliczamy ją wg wzoru:
Maksymalna częstość serca = 220 – wiek (w latach).
Najlepiej rozpocząć od mało intensywnych ćwiczeń a w miarę poprawy kondycji wydłużać czas trwania i zwiększać intensywność. Zaleca się wykonywanie różnych rodzajów wysiłków fizycznych w zależności od pory roku, dnia tygodnia, czy własnych upodobań. Bardzo istotna jest w podejmowaniu treningów systematyczność. Proponuje się wykonywanie ćwiczeń cały rok i na przestrzeni całego życia. Główna część treningu powinna trwać 30-40 min. i być poprzedzona 5-10 minutową rozgrzewką (warm-up), a zakończona 10-15 minutami ćwiczeń wyciszających (cool-down). Zadawalający wydatek energetyczny na trening w czasie tygodnia powinien przekraczać 1000 kcal, ale najkorzystniejsze efekty zdrowotne można uzyskać dopiero przy wydatku 2000 kcal na tydzień. Należy pamiętać, że, aby schudnąć o1 kg trzeba spalić ok. 7000 kcal.
Poziom aktywności dzieci i młodzieży zależy od wzorców zaczerpniętych z domu. Dzieci i nastolatki korzystają z aktywności fizycznej na wiele sposobów. Potrzebują przynajmniej 60 minut ruchu dziennie. Rodzice mogą im pomóc:
- dając dobry przykład i organizując rodzinne przedsięwzięcia sportowe, oraz towarzysząc dzieciom w zajęciach fizycznych.
- zachęcając dzieci do aktywności fizycznej w domu, szkole i z przyjaciółmi, do skakania na skakance, grę w berka, jazdę na rowerze itd.
- ograniczając oglądanie telewizji, gry komputerowe i inne nieaktywne formy zabaw proponując w zamian zabawy z aktywnością fizyczną.
- ograniczając spożycie cukrów prostych (słodkie napoje, słodycze)
Na szczęście coraz więcej można spotkać po drodze rowerzystów, biegaczy, spacerowiczów. I to całe rodziny...
do zobaczenia na leśnych szlakach, lekarz Jacek Kaliszewski