sepsa - posoczniaca

Sepsa - posocznica

Przypadki sepsy zanotowano już w starożytności. Hipokrates opisał przebieg schorzenia, wskazał, że jego charakterystyczną cechą jest gorączka wywoływana przez gnijące substancje. Opisywany zespół objawów chorobowych (tak określa się sepsę, nie jest ona chorobą stricte) zyskał więc nazwę: „gnicie krwi”. Od niedawna znane są jednak prawdziwe mechanizmy rządzące pojawieniem się i rozwojem sepsy. Znamienna dla posocznicy jest gwałtowna ogólnoustrojowa reakcja na zakażenie, która może skutkować śmiercią pacjenta. Posocznica jest częstą przyczyną zgonów na szpitalnych oddziałach intensywnej terapii.

Sepsa (Posocznica) może wystąpić u osób w każdym wieku, ale najbardziej narażeni są na tę chorobę ludzie starsi, dzieci i chorzy na AIDS, cukrzycy, słowem, wszyscy, których układ odpornościowy słabiej funkcjonuje.

Przyczyny

Sepsa stanowi zespół objawów chorobowych, które wywoływane są różnorodnymi czynnikami zakaźnymi (bakteriami, wirusami, pasożytami, grzybami). Schorzenie mogą wywołać trzy rodzaje tzw. bakterii otoczkowych: pneumokoki, meningokoki, hemofilus influence typu B. Podczas zakażenia uwalniane są substancje noszące miano modulatorów immunologicznych, mają wpływ na błonę naczyń krwionośnych, wywoływany jest stan zapalny i tworzą się skrzepy. Postęp choroby następuje w bardzo krótkim czasie, szybko może ona przeistoczyć się w postać ciężką i spowodować niewydolność licznych narządów wewnętrznych, zaburzenia krzepnięcia krwi, a w konsekwencji do śmierci.

Czynniki ryzyka

Do głównych czynników ryzyka zalicza się: zabiegi operacyjne, wstrząs, wiek, uraz, oparzenie, uprzednia terapia lekami immunosupresyjnymi, medykamentami zawierającymi sterydy, współwystępowanie chorób przewlekłych, stan kataboliczny, niedożywienie i niedobory pokarmowe oraz złe warunki higieniczno-sanitarne, obecność w organizmie ciała obcego mogącego wpływać na zakażenie (np. cewniki).

Do zakażenia łatwiej dochodzi w dużych grupach ludzi, najwięcej chorych notuje się w jednostkach wojskowych czy szpitalach.

Objawy

Potencjalnie każdy przypadek posocznicy stanowi zagrożenie życia. Prawidłowa reakcja organizmu na zakażenie ulega spotęgowaniu organizmu, uruchomieniu łańcucha reakcji, które mogą prowadzić do uogólnionego zapalenia i aktywacji krzepnięcia.

Posocznica rozwija się w kilku charakterystycznych etapach:
Na początku następuje zakażenie. Następnie rozwija się zespół reakcji ogólnoustrojowej na zakażenie (z ang. SIRS systematic inflammatory response syndrom), określany jako posocznica w przypadkach, gdy dodatkowo dwa z poniższych kryteriów są spełnione:

temperatura ciała wynosi powyżej 38 stopni C lub poniżej 36 stopni C
częstość akcji serca wynosi ponad 90 uderzeń na minutę
liczba oddechów jest większa niż 20 oddechów na minutę
liczba białych krwinek przewyższa 12 000 na milimetr krwi lub jest mniejsza niż 4000 na mm.

Obok podanych wyżej, mogą pojawić się symptomy danego zakażenia, np. zapalenia opon mózgowych. U osób dorosłych należą tu: gorączka, wymioty, ból głowy, sztywność karku, senność, światłowstręt, bóle stawów, drgawki.

Leczenie

Skuteczne leczenie sepsy jest możliwe tylko na oddziałach intensywnej terapii, które mają możliwość podtrzymywania funkcji narządów. Obecnie najczęściej spotykaną terapią przy objawach posocznicy jest podanie antybiotyków o szerokim spektrum działania. Dąży się do jak najszybszego usunięcia ogniska stanowiącego źródło

Należy zawsze dążyć do usunięcia ogniska będącego źródłem zakażenia. W zależności od rodzaju infekcji, podejmuje się inne działania. Jednocześnie terapia obejmuje utrzymywanie odpowiedniego poziomu płynów, może również nastąpić konieczność podania leków obkurczające naczynia, leków zwiększające kurczliwość mięśnia sercowego, kortykoterapii, czy preparatów krwiopochodnych.

Profilaktyka

Istnieją szczepienia przeciw sepsie, jednakże nie zapobiegają jej wystąpieniu, ale niwelują częstość infekcji bakteriami, które mogą powodować posocznicę.

Jeśli chodzi o warunki szpitalne, należy ograniczać procedury inwazyjne, dbać o higienę, przestrzegać zasad aseptyki.

W zapobieganiu posocznicy mają również znaczenie: ruch na świeżym powietrzu, zdrowa dieta, a w sezonie przeziębień unikanie miejsc, gdzie zbiera się dużo ludzi.

Śmiertelność

Posocznica prowadzi do zgonu u prawie 20 % pacjentów i może przybierać ciężki przebieg, który polega na ostrych zaburzeniach funkcjonowania narządów wewnętrznych, na przykład nerek, płuc czy wątroby. Śmiertelność wynosi wówczas prawie 40%. Jeżeli zawiedzie układ krążenia, pomimo podjęcia odpowiednich działań wspomagających, w następstwie wstrząsu septycznego śmiertelność wzrasta prawie do 60%. Wstrząs septyczny może wywołać takie skutki, jak niewydolność wielonarządowa czy zgon.
Problem tkwi w tym, że obecne metody diagnostyczne polegające na wykonaniu posiewu krwi dają wynik po upływie kilku dni. Dla wielu pacjentów to zbyt długo. Terapia empiryczna zastosowana w ciągu pierwszych 72 godzin zakażenia wykorzystuje antybiotyki o szerokim spektrum działania, ponieważ działający patogen nie jest rozpoznany. Dlatego też, ze względu na rosnącą oporność na antybiotyki, batalie toczone przeciw zakażeniu krwi są coraz częściej przegrane. Posocznica stanowi jeden z największych problemów współczesnej medycyny.